Tło z ostatnich lat 2019–2024: maksima stanów (H) i przepływy (Q) w zestawieniach POLR

 W związku z bieżącą sytuacją hydrologiczną na Drwęcy (w tym epizodami, gdy w Elgiszewie pojawia się stan ostrzegawczy lub alarmowy), kluczowe jest szybkie odniesienie do tego, jak „wyglądały” ostatnie sezony w ujęciu wieloletnim. W tym wpisie zestawiam tło dla profilu Drwęca – Elgiszewo na podstawie danych IMGW-PIB w formie zestawień POLR. POLR to zbiory wartości charakterystycznych, które pozwalają porównać lata w sposób syntetyczny – bez przeglądania codziennych przebiegów dzień po dniu.

Na wykresie pokazuję trzy elementy. W górnym panelu znajdują się roczne maksima stanów wody (Hmax) z zestawień POLR_H. W dwóch kolejnych panelach znajdują się charakterystyki przepływu z zestawień POLR_Q: Qmax (roczne maksima przepływu) oraz Qśr (przepływ średni). Wszystkie wartości przedstawiam równolegle dla dwóch okresów obliczeniowych oznaczonych w plikach kodami 13 i 14. Traktuję je jako dwa warianty zestawienia – dzięki temu widać, jak wnioski mogą zależeć od definicji okresu w danym opracowaniu.

W części dotyczącej stanów wody (Hmax) widoczna jest wyraźna zmienność między latami. W okresie 13 najwyższe roczne maksimum przypada na 2019 r., po czym w 2020 r. następuje wyraźnie niższy sezon, a w latach 2021–2022 maxima ponownie rosną. W okresie 14 amplituda zmian jest mniejsza, ale również widać, że poszczególne lata różnią się istotnie pod względem „górnego sufitu” stanów wody. W praktyce jest to ważne operacyjnie: kiedy pojawia się stan alarmowy, najprostsza ocena polega na porównaniu bieżącego poziomu z typowymi maksimami z ostatnich lat – czy sytuacja zbliża się do najwyższych epizodów, czy mieści się jeszcze w zakresie znanym z niedawnej historii.

Uzupełnieniem stanów jest część przepływowa (POLR_Q). Przepływ lepiej opisuje ilość wody odpływającej korytem i często jest bardziej porównywalny między sezonami niż sam stan wody. W panelu Qmax widać, że w okresie 13 najsilniejszy sygnał maksymalnych przepływów występuje w 2022 r., natomiast w okresie 14 wyraźny szczyt pojawia się w 2021 r. Z kolei panel Qśr pokazuje, czy podwyższony odpływ był raczej epizodyczny (wysokie Qmax przy umiarkowanym Qśr), czy bardziej długotrwały w skali sezonu (podwyższone również Qśr). Taki układ jest szczególnie przydatny przy interpretacji aktualnych wezbrań: pozwala rozróżnić sytuację „jednorazowej fali” od scenariusza, w którym odpływ jest podtrzymywany przez dłuższy czas (np. seria opadów, roztopy, wysokie nasycenie zlewni).

Warto zaznaczyć, że wykres pokazuje komplet informacji dostępny w dostarczonych zestawieniach: dla POLR_H w tej paczce występują lata 2019–2022, natomiast dla POLR_Q dostępne są lata 2019–2023; w dostarczonym pliku 2024 nie znaleziono wpisów dla Drwęcy/Elgiszewa, dlatego rok 2024 jest oznaczony jako brak. Nie zmienia to jednak sensu analizy – już sam zakres 2019–2023/2022 daje dobre, świeże tło do oceny bieżących zdarzeń.

Podsumowując, zestawienie POLR dla Elgiszewa pokazuje wyraźne różnice między latami zarówno w maksymalnych stanach wody (Hmax), jak i w maksymalnych przepływach (Qmax) oraz przepływie średnim (Qśr). W kolejnych wpisach będę odnosił aktualne wezbrania do tego tła (H i Q), a przy okazji – jeśli będą dostępne dane dobowe – rozpiszę przebieg fali w czasie (narastanie, kulminacja, spływ) oraz czynniki zasilania (opad/roztopy/zjawiska zimowe).