Zmowe wezbranie 1967/1968 – sygnał narastania i kulminacja (Elgiszewo, Golub-Dobrzyń)

 W poprzednim wpisie pokazałem sezonowość odpływu Drwęcy jako punkt odniesienia do bieżących i archiwalnych analiz. Tym razem opisuję konkretny epizod, który dobrze ilustruje zachowanie zlewni w półroczu chłodnym: zimowe wezbranie na przełomie 1967/1968 w profilach Elgiszewo i Golub-Dobrzyń.

W końcówce 1967 roku widoczny jest sygnał podtrzymania podwyższonego odpływu oraz stopniowe narastanie sytuacji hydrologicznej. Następnie w lutym 1968 r. dochodzi do wyraźnej intensyfikacji zjawiska i wejścia w fazę dynamicznego wezbrania. Przebieg wskazuje na rozwój fali o rosnącej amplitudzie, z szybkim narastaniem w końcowym fragmencie epizodu. W profilu Elgiszewo fala ma wyraźnie większą skalę i silniejszą dynamikę narastania, co sugeruje silniejsze zasilanie lub inną transformację fali w tym przekroju. W profilu Golub-Dobrzyń reakcja jest również jednoznaczna i spójna czasowo, jednak amplituda zmian jest mniejsza, co może wynikać z różnic w warunkach dopływu, retencji i przekształcania fali w korycie oraz w zlewni.

Tło meteorologiczne w epizodach zimowych bywa złożone. Sama suma opadu nie zawsze tłumaczy pełną dynamikę wezbrania, ponieważ w grę mogą wchodzić jednocześnie opady (długotrwałe lub epizodyczne), roztopy oraz czynniki typowe dla sezonu chłodnego, w tym potencjalne oddziaływanie zjawisk lodowych. Dlatego interpretując przebieg tej fali, należy brać pod uwagę możliwość genezy mieszanej. Do jednoznacznego rozdzielenia udziału opadu i roztopów przydatne byłyby dodatkowe dane o temperaturze i pokrywie śnieżnej, jednak już sama zgodność czasowa reakcji w obu profilach wskazuje na zasilanie obejmujące większą część zlewni.

Podsumowując, epizod 1967/1968 ma cechy klasycznego zimowego wezbrania o narastającej dynamice w końcowej fazie, szczególnie wyraźnej w profilu Elgiszewo. Zestawienie przebiegu w dwóch przekrojach (Elgiszewo i Golub-Dobrzyń) jest dobrym przykładem, jak różnie może wyglądać reakcja tej samej zlewni w zależności od profilu pomiarowego i warunków transformacji fali. W kolejnych wpisach będę wracał do podobnych epizodów, porównując je z sezonowym „tłem” odpływu oraz – tam gdzie będzie to możliwe – z danymi meteorologicznymi wyjaśniającymi przyczyny i mechanizm wezbrań.




Komentarze

Prześlij komentarz

Popularne posty z tego bloga

Kilka slow o zlewni i samej rzece Drweca

Obraz
Drwęca to prawobrzeżny dopływ dolnej Wisły, odprowadzający wody z obszaru północno-środkowej Polski. Rzeka wypływa z okolic Ostródy, z rejonu jeziorno-kanałowego Pojezierza Iławskiego i Doliny Drwęcy, a następnie płynie zasadniczo z północnego wschodu na południowy zachód, mijając m.in. Iławę, Nowe Miasto Lubawskie, Brodnicę i Golub-Dobrzyń. Ujście Drwęcy znajduje się w rejonie Złotorii/Lubicza Górnego, na wschód od Torunia, gdzie rzeka zasila Wisłę. Zlewnia Drwęcy ma charakter typowo polodowcowy: jest silnie urzeźbiona, z licznymi jeziorami rynnowymi i oczkami, a także z dużym udziałem lasów i obszarów chronionych (m.in. Brodnicki Park Krajobrazowy oraz obszary związane z doliną Drwęcy). Układ hydrograficzny tworzy gęsta sieć dopływów, rowów i cieków łączących jeziora z głównym korytem, co sprzyja retencji i wydłuża reakcję zlewni na opady, ale jednocześnie przy długotrwałych deszczach lub szybkiej odwilży może podtrzymywać wysokie stany przez wiele dni. Hydrologicznie Drwęca jest rze...
Czytaj więcej

Mała retencja – tło hydrologiczne Drwęcy (obliczenia)

Obraz
 W niniejszym wpisie zestawiono tło hydrologiczne z ostatnich lat (2019–2023) dla Drwęcy w oparciu o zestawienia IMGW-PIB POLR_Q (przepływ średni roczny Qśr) z aktualną sytuacją hydrologiczną w profilu Drwęca – Elgiszewo na podstawie bieżących danych operacyjnych IMGW-PIB (Hydro). Celem jest pokazanie, jak obecny epizod wysokiej wody wpisuje się w ogólną „ramę” bilansu odpływu, a jednocześnie – w kontekście małej retencji – jak duża część opadu w skali roku zamienia się w odpływ rzeczny, a jaka pozostaje w zlewni (retencja + parowanie). Dane i metodyka W części archiwalnej wykorzystano wartości Qśr dla lat 2019–2023 (Tab. 1). Na ich podstawie obliczono: odpływ jednostkowy qśr [l/s·km²], jako Qśr odniesione do powierzchni zlewni, orientacyjny współczynnik odpływu C, rozumiany jako udział rocznej warstwy opadu, która przechodzi w odpływ rzeczny: C = R / P, gdzie R jest roczną warstwą odpływu wyliczoną z Qśr. Ponieważ rzeczywisty opad roczny zmienia się w czasie i przestrzeni, C pokaz...
Czytaj więcej

Czas koncentracji i opóźnienia odpływu – obliczenia dla zlewni nizinnej Drwęcy (część obliczeniowa)

Obraz
  Transformacja opadu w odpływ należy do trudniejszych zagadnień hydrologii, szczególnie w zlewniach o znacznych rozmiarach i istotnej retencji. W przypadku Drwęcy (rzeka nizinna, pojezierna) odpowiedź zlewni na zasilanie bywa wydłużona, a fala wezbraniowa często ma mniejszą kulminację, lecz dłuższy czas trwania. W poniższym opracowaniu wykonano szacunek czasu koncentracji odpływu (Tc) oraz czasu opóźnienia odpływu (LAG) metodami empirycznymi, analogicznie do podejścia opisanego w tekście wzorcowym. 1. Dane wejściowe (założenia) Do obliczeń przyjęto parametry całej zlewni Drwęcy (wartości ogólne): długość rzeki / droga spływu: L = 207 km powierzchnia dorzecza: A = 5536 km² wysokość źródła: 191 m n.p.m. wysokość ujścia: 36,6 m n.p.m. różnica wysokości: H ≈ 154,4 m spadek średni (orientacyjnie): S ≈ 0,000746 m/m (≈ 0,746‰) (Parametry z podstawowych zestawień dla Drwęcy.)  Wikipedia 2. Metody Wykonano obliczenia Tc co najmniej dwiema metodami empirycznymi oraz dodatkowo wariant o...
Czytaj więcej